Rośliny, z których chcemy formować ciekawe figury powinny dobrze znosić cięcie oraz dobrze się po tym zabiegu regenerować. Dobrze będzie jeśli będą to również rośliny mrozoodporne oraz silne. Polecam takie gatunki: cis pospolity i pośredni, żywotnik zachodni, ligustr pospolity, irga błyszcząca, grab pospolity, bukszpan wieczniezielony, ostrokrzew Meservy, cyprysik groszkowy.

Cięcia należy przeprowadzać w ściśle określonym terminie, dla roślin iglastych przypada on na miesiące od kwietnia do czerwca, a dla roślin liściastych  cięcie można zacząć już od końca lutego kiedy zacznie się ocieplać. Podstawowe narzędzia przydatne do tego zabiegu to sekator oraz nożyce (mogą być ręczne, elektryczne, a nawet spalinowe).

Aby uzyskać ciekawą formę krzewu przeprowadza się również szczepienie, możliwe jest wszczepianie form karłowych, płaczących, kulistych. Znane są szczepienia dwóch odmian na jednej podkładce! Takie niebanalne formy sprawią, że ogród będzie piękny i niepowtarzalny.

Do tworzenia skomplikowanych kształtów przydatne będą wszelkiego rodzaju szkielety i siatki z drutu. Pędy szkieletowe roślin przywiązuje się do drutów, a resztę wycina.

Pielęgnacja takich ciętych roślin jest bardzo ważna, są one szczególnie wrażliwe na niedostatki wody i składników pokarmowych. Dlatego w czasie suszy należy je podlewać, a także wspomagać nawozami. W przypadku zwykłych nawozów wykonujemy tą czynność 3-4 razy w roku, w przypadku nawozów wolnodziałającyh postępujemy zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania.

Poziomy ruch powietrza, zwany wiatrem, powstaje w wyniku wyrównywania się różnic ciśnienia atmosferycznego obszarów sąsiadujących. Poruszające się masy powietrza mogą oddziaływać pozytywnie lub negatywnie na wzrost i rozwój roślin. Wpływ tan może być zarówno bezpośredni, jak i pośredni. W pierwszym przypadku silnie wiejące wiatry mogą powodować mechaniczne uszkodzenia roślin, a na łatwo wywiewanych glebach lekkich przyczyniać się do odsłaniania ich systemu korzeniowego. Z drugiej strony, ten właśnie czynnik atmosferyczny spełnia bardzo ważną rolę w procesie zapylania i rozsiewania wielu gatunków, co ma istotny wpływ na rozprzestrzenianie się roślin.

Równie ważne jest pośrednie oddziaływanie wiatru, gdyż przyspiesza transpirację z powierzchni roślin, przez co wzmaga się w nich prędkość przepływu wody oraz intensywność pobierania jej z podłoża. Efekt ten, w połączeniu z nasilonym osuszaniem gleby i powietrza, może przyczyniać się do więdnięcia roślin.

W pewnym zakresie wiatr reguluje także zawartość dwutlenku węgla w atmosferze, co wpływa na intensywność procesu fotosyntezy. Napływ cieplejszych mas powietrza zapobiega powstawaniu „mrozowisk”, zmniejszając prawdopodobieństwo przemarzania roślin.

Prądy powietrza sprzyjają rozprzestrzenianiu się patogenów i pasożytów, nawet w uprawie polowej, stosując pionowe osłony (np. żywopłoty) lub ściółkowanie gleby.

Dzisiejsza różnorodność form i układów składających się na roślinność kuli ziemskiej kształtowała się przez miliony lat pod wpływem wielu czynników, których nasilenie i charakter zmieniały się w czasie i przestrzeni. W geologicznej skali czasu największy wpływ na przeobrażenia i zróżnicowanie szaty roślinnej wywierały przemiany zachodzące w atmosferze, klimacie i siedliskach.

Naturalna roślinność określonej sfery klimatycznej Ziemi jest wypadkową kompleksu czynników środowiskowych, panujących na danym obszarze. Czynniki te dzieli się ogólnie na: abiotyczne i biotyczne. Do pierwszej grupy zaliczamy uwarunkowania klimatyczne (opady, temperatura, nasłonecznienie), topograficzne (położenie nad poziomem morza, rzeźba terenu, ekspozycja i kąt nachylenia zboczy) oraz glebowe (wilgotność, odczyn, zasobność itp.), do drugiej grupy – organizmy glebowe (edafon glebowy), oddziaływanie zwierząt i wpływ człowieka.

Całokształt działających w danym miejscu czynników ekologicznych określa się jako środowisko życia roślin. Wszystkie parametry środowiskowe działają wspólnie, tworząc specyficzny dla danego obszaru kompleks siedlisk. Zmiana któregokolwiek czynnika ekologicznego w danym siedlisku pociąga za sobą zmiany innych, na przykład zmiany w natężeniu docierającego światła wpływają na temperaturę wilgotność powietrza oraz gleby, co istotnie modyfikuje warunki życiowe roślin. Podstawowe czynniki ekologiczne, niezbędne do przebiegu procesów fizjologicznych w roślinie (woda, światło, dwutlenek węgla, składniki mineralne itp.), nie mogą się wzajemnie zastępować. Czasami jednak czynnik znajdujący się w nadmiarze może, w pewnych granicach, rekompensować działanie czynnika deficytowego, na przykład wzbogacenie powietrza w dwutlenek węgla jest w stanie złagodzić skutki niedostatecznego oświetlenia i podtrzymać intensywność fotosyntezy.

Kluczowe dla procesów życiowych parametry środowiska nie mogą jednak spadać poniżej pewnego minimum, ponieważ wymagania roślin w stosunku do poszczególnych czynników mają określone granice tolerancji. Czynnik, który występuje w nasileniu zbliżonym do tej granicy, nazywany jest czynnikiem ograniczającym. Jego niedobór osłabia lub uniemożliwia rozwój rośliny. Ustalenie ekologicznych czynników ograniczających ma duże znaczenie w praktyce ogrodniczej.

Najważniejszymi czynnikami wpływającymi na wzrost i rozwój roślin, są: światło, temperatura, woda, gleba, ukształtowanie terenu i wiatr.

W dzisiejszym świecie roślinność pełni wiele funkcji. Są one bardzo istotne dla naszego życia.

Funkcja ekologiczna

Roślinność jest niezbędnym ogniwem ekosystemu, na który składają się:

• Producenci – organizmy roślinne zdolne do fotosyntezy produkujące substancję organiczną,
• Konsumenci – organizmy cudzożywne odżywiające się gotową substancją organiczną,
• Destruenci – drobne organizmy cudzożywne się gotową substancją organiczną, rozkładające ją i powodujące jej mineralizację.

Ekosystemy naturalne mają charakter zamknięty, tzn. nie pozostawiają produktów ubocznych.  Problemem są ekosystemy miejskie, charakteryzujące się dużą ilością produktów ubocznych, takich jak szkło czy tworzywa sztuczne, które nie ulegają rozkładowi w sposób naturalny i w związku z tym wymagają specjalnych technologii umożliwiających ponowne ich użycie. Ekosystem miejski stwarza utrudnione warunki życia roślin, a ponieważ mają one określone wymagania ekologiczne w stosunku do gleby, światła, wody, temperatury, ich udział w budowaniu ekosystemu miejskiego charakteryzującego się: obniżeniem poziomu wód gruntowych, skażeniem wody, gleby i powietrza, jest ograniczony. W tak specyficznych warunkach rośnie rola roślinności kształtującej się w sposób samoistny, spontaniczny. Daje ona największe gwarancje przetrwania w tak trudnych warunkach przy jednoczesnym ograniczeniu nakładów na jej pielęgnację.

Funkcja ochronna i biocenotyczna

Polega na ty, że rośliny:

• Są schronieniem i pożywieniem dla zwierząt nie tylko w naturalnych zbiorowiskach roślinnych, ale także w zakładanych przez człowieka, czyli różnego rodzaju parkach i ogrodach, co znacznie sprzyja wytworzeniu równowagi biologicznej;
• Chronią przed różnego rodzaju erozją (zwłaszcza tzw. roślinność zadarniająca) czy też śniegiem (specjalne nasadzenia roślinności przy torach kolejowych służą zapobieganiu ich zasypania w czasie intensywnych opadów śniegu).

Funkcja klimatyczna

Roślinność kształtuje klimat, ponieważ:

• Oczyszcza powietrze z pyłów i ogranicza działanie trujących składników, takich jak: związki fluoru, dwutlenek siarki, tlenek węgla, co jest szczególnie istotne w przypadku terenów miast i ośrodków przemysłowych;
• Wytwarza korzystny mikroklimat, zwiększając jego wilgotność, obniżając temperaturę i regulując przepływy wiatrów;
• Wzbogaca powietrze w tlen w wyniku fotosyntezy;
• Może jonizować powietrze dzięki wytwarzaniu jonów o ładunkach ujemnych, które mają korzystny wpływ na funkcjonowanie układu oddechowego, krwionośnego i na ogólne samopoczucie (przykładami takich roślin są: brzoza, sosna, świerk, paproć).

Funkcja zdrowotna

Polega głównie na:

• Działaniu ochronnym przez zanieczyszczeniami powietrza, które mogą stać się przyczyną chorób, głównie tzw. chorób cywilizacyjnych;
• Wyciszaniu hałasu;
• Wykorzystywaniu roślin do sporządzania różnego rodzaju leków i parafarmaceutyków;
• Wspomaganiu zdrowia człowieka – wypoczynek, w otoczeniu roślinności wpływa zarówno na rozwój fizyczny, jak i psychiczny;
• Działaniu bakteriobójczym tzw. fitoncydów – substancji niszczących bakterie, grzyby i pierwotniaki – wydzielanych przez niektóre rośliny, jak: cebula, czosnek, chrzan, rzepa, aloes. Ogromne znaczenie mają w tym zakresie również rośliny iglaste wydzielające olejki eteryczne, które wpływają leczniczo m.in. na drogi oddechowe.

Funkcja kulturowa

Związana jest z ogromnymi możliwościami adaptacji roślinności, a także możliwościami zastosowania jej w miejscach, które służą nam do wypoczynku biernego i aktywnego oraz nauki (ścieżki przyrodnicze o charakterze dydaktycznym, ogrody botaniczne, etnograficzne, zoologiczne, zabytkowe parki, miejsca pamięci narodowej itp.).

Funkcja estetyczna, plastyczna i artystyczna

Funkcje te związane są silnie z różnorodnymi walorami dekoracyjnymi roślinności i umiejętnym ich wykorzystaniem przez człowieka. Mają swoje bogate tradycje w zmieniających się nurtach plastycznych i artystycznych, które ujawniły się w odmiennym sposobie kształtowania krajobrazu za pomocą roślinności w różnych epokach historycznych (historia sztuki ogrodowej). Znając walory dekoracyjne roślinności, jej wymagania siedliskowe oraz stosując umiejętnie zasady kompozycji, można uzyskać bardzo wiele efektów plastycznych wzbogacających krajobraz, kształtujących estetykę otoczenia.

Rośliny mają istotne znaczenie dla życia człowieka na Ziemi. Dzięki zdolności do fotosyntezy, asymilując dwutlenek węgla z powietrza, tworzą przy udziale światła słonecznego związki organiczne budujące organizm rośliny i wydzielają potrzebny nam do życia tlen. Jest to niezaprzeczalnie najważniejszą rolą roślin , ale nie można zapomnieć o ich znaczeniu dla całego otaczającego nas środowiska. Rośliny, utrzymując się korzeniami w podłożu, chronią glebę przez erozją wodną i powietrzną, ponadto zwiększają chłonność wodną terenu, przyczyniając się do zmniejszenia zagrożenia powodziowego. Potrafią wiązać azot z powietrza i przetwarzać go na rośliną biomasę, użyźniając w ten sposób glebę. Są przez to bardzo przydatne w rekultywacji gruntów.
Rośliny są związane z historią życia na Ziemi. Stanowią pożywienie zarówno dla ludzi, jak i zwierząt. Już człowiek pierwotny musiał zaspokajać głód, dlatego najsilniejsi i najsprawniejsi mężczyźni byli myśliwymi, natomiast osoby starsze, kobiety i młodzież zajmowały się poszukiwaniem pokarmów roślinnych w pobliżu swoich siedlisk. Ten zbieracko – łowiecki tryb życia trwał wiele wieków. Stopniowo poznawano coraz większą liczbę roślin pokarmowych, zaczęto je uprawiać, a jeszcze później rozpoczęto hodowlę ich odmian. Obecnie wiele z nich jest obiektem badań naukowych, m.in. genetycznych, nad tzw. Genetycznie modyfikowaną żywnością.
Rośliny miały i nadal mają ogromne znaczenie gospodarcze. Wykorzystuje się je w budownictwie, przemyśle włókienniczym i lekkim, jak również farmaceutycznym (rośliny lecznicze).
Rośliny ozdobne, cenione ze względu na ich szczególne walory dekoracyjne, towarzyszyły człowiekowi od zarania dziejów. Już starożytni zauważyli ich piękno. Rośliny ozdobne zaczęto sadzić wokół domów, zakładano ogrody. Odkrycia geograficzne przyczyniły się do poszukiwania nowych, ciekawych gatunków roślin i sprowadzenia ich do Europy. Zaczęły zdobić pałacowe i przyklasztorne ogrody, później trafiły także do miejskich i wiejskich zabudowań. Dzisiaj mają ogromne znaczenie w kształtowaniu estetyki naszych mieszkań, miejsc pracy i wypoczynku.
Rośliny mają także znaczenie kulturowe, zwłaszcza rośliny długowieczne, które są świadectwem minionych epok. Często również przypisuje się im znaczenie symboliczne.

Po wykonaniu planszy podstawowej projektu można przystąpić do planu strukturalnego (projektu technicznego) oraz planu nasadzeń, oba plany zawierają wszystkie szczegóły niezbędne przy realizacji projektu. Na planie strukturalnym zaznaczamy murki i stopnie, a nawet poszczególne płyty chodnikowe, na planie nasadzeń zaś umiejscowienie każdego drzewa, krzewu i bylin.

Różne rodzaje nawierzchni, murki drzewa, krzewy i byliny oznaczamy symbolami. Należy jednak pamiętać, że wszystkie znaki muszą mieć odpowiednią skalę. Na przykład kamienne płyty powinny być większe od cegieł czy otoczaków, krzewy lub drzewa zaś większe od bylin. Jeśli brakuje nam miejsca na szczegóły, trzeba koniecznie dołączyć do symboli legendę. Na planie nasadzeń należy zaznaczyć nazwę i ilość potrzebnego materiału roślinnego.

Aczkolwiek plan nie ma trzeciego wymiaru, można mu dodać optycznej głębi zaznaczając zróżnicowaną grubością linii wagę poszczególnych elementów.

Plan techniczny

Jest to plan narysowany na podstawie planszy podstawowej, pokazuje on wszystkie elementy strukturalne projektowanego ogrodu. Zawsze należy zaznaczyć obrys domu, okna i drzwi. Wyraźnie oznaczyć mury oporowe i wolno stojące, płoty, krawężniki, stopnie oraz architekturę ogrodową, jak pergola lub altana, a także nawierzchnie ścieżek, baseny i trawniki. Na takim planie można również określić wzór nawierzchni rysując poszczególne kostki lub płyty kamienne.

Plan nasadzeń

Plansza podstawowa projektu posłuży także do sporządzenia planu nasadzeń, na którym zaznacza się pozycję poszczególnych drzew, krzewów i bylin. Szczegółowy plan rabaty bylinowej wymaga jednak większej skali. Poszczególne kontury oznaczają ostateczną wielkość roślin, kropki zaś miejsca sadzenia. Rośliny jednoroczne i cebulowe sadzi się w masie, miejsca na nie wykropkowuje się lub zakreskowuje. Symbole oznaczające posadzone rośliny tego samego gatunku łączy się przez środek jedną linią. Każdą roślinę lub grupę roślin opisuje się, podając nazwę i liczbę okazów. Plan nasadzeń ułatwia zakupy, ale jest tez niezbędny przy sadzeniu.

Zanim ogród zostanie założony i obsadzony roślinami, jego koncepcja musi powstać na papierze. Trzeba nauczyć się wykonywać plany, przekroje i rzuty w odpowiedniej skali – są one niezwykle ważne przy realizacji projektu. Rysunki powinny zawierać informacje, które przydadzą się mierniczemu, wykonawcy prac ziemnych albo małej architektury i ogrodnikowi. Mają również ułatwić współpracę z architektem. Najważniejszym rysunkiem projektu jest plan ogólny. Pokazuje on najważniejsze elementy strukturalne oraz obszary przeznaczone do obsadzenia.

Wiele osób stroni od rysunków technicznych. Aby je kreślić, nie trzeba mieć talentów plastycznych, jedynie umieć stosować pewne reguły. Nie należy także obawiać się wykonywania odręcznych szkiców perspektywicznych, niezwykle pomocnych przy realizacji pomysłów. Jeśli mimo ćwiczeń nie możemy sobie z tym poradzić, spróbujmy innego sposobu. Jest to tzw. Szybka Wizualizacja, polegająca na zrobieniu zdjęcia przyszłego ogrodu i położeniu na nim kawałka kalki technicznej i narysowaniu tego, co chciałoby się zmienić. Należy stosować jedynie ogólne kształty, wypróbowując różnych form i ich aranżacje. Detali należy unikać.. fotografie danego miejsca oraz otoczenia pozwalają sprawdzić, czy nasze zamysły dobrze się z nim komponują.

Widok aksonometryczny w przeciwieństwie do planu pokazuje wysokość poszczególnych elementów, brakuje mu jednak perspektywy, która nadaje projektowi kształt. Rysunek perspektywiczny na perspektywę, a zatem pokazuje jak ogród będzie wyglądał po zakończeniu wszystkich prac.

Wszyscy wiemy, że na przykład ciemne ściany zmniejszają optycznie wielkość pokoju. Podobne efekty można wykorzystać urządzając ogród.

Wrażenie perspektywy polega na tym, że linie równoległe zbiegają się pozornie w oddali. Możemy jednak zmieniać percepcję przestrzeni przez takie ułożenie linii, że rzeczywiście zbiegają się one lub rozchodzą. Mamy wtedy efekt pozornego skrócenia bądź wydłużenia perspektywy – sposób często wykorzystywany w klasycznych ogrodach. Innym zabiegiem, stosowanym, by optycznie poszerzyć wąską przestrzeń, jest położenie akcentu na elementy poziome, prostopadłe do linii perspektywy.

Koncentracja

Sukces projektu leży we właściwym prowadzeniu wzroku po poszczególnych elementach. Nie zależy wyłącznie od wzroku – w sensie linii geometrycznych – ale przede wszystkim od punktów kompozycji, które pełnią taką rolę, jak znaki przestankowe w tekście. Mały ogród to, mówiąc obrazowo, jedno proste zdanie. Wystarczy tu kropka, np. w postaci ławki. Duże ogrody, używając tego samego porównania, to zbiór wielu zdań, obfitujących w średniki i przecinki, kropką zaś jest na przykład punkt widokowy.

Czasem musimy gdzieś ustawić psujące widok elementy ogrodu, na przykład zbiornik na ropę lub kosz na śmieci. Przykrycie ich dekoracyjną pergolą tylko pogorszy sytuację, gdyż przyciąga ona wzrok. Lepiej jest zasłonić je solidną, lecz neutralną przesłoną, główne akcenty optyczne zaś umieścić w innej części ogrodu, aby na nich koncentrowała się uwaga widza. Problemem może być też wysoki płot albo nieładny element w sąsiedztwie. Wówczas potrzebujemy mocnego akcentu, trójwymiarowej dominanty kompozycji, w skali odpowiedniej do wymiarów ogrodzenia.

Dobre rady!

• Mały dziedziniec wydaje się dłuższy dzięki niedużej rzeźbie, umieszczonej na jego osi, a także dzięki stonowanemu kolorowi ścian.
• Punkty optyczne służą skupieniu uwagi na wybranej części ogrodu albo odwróceniu jej od innej. Dlatego muszą intrygować, tak jak na przykład okno w żywopłocie. Można przez nie wyglądać, dzięki czemu ogród wydaje się mniej zamknięty. Nie traci on jednak klimatu ustronności.
• Wyraźne akcenty horyzontalne, np.: stopnie z podkładów kolejowych poszerzają optycznie ścieżkę, która wydaje się przez to solidniejsza.
• Dzięki poprzecznym liniom utworzonym przez spoiny płyt oraz przewieszające się nad nimi rośliny, wzrok błądzi po ścieżce, zamiast biec wzdłuż niej.

Prostota i siła wyrazu kompozycji polega na starannym rozmieszczeniu proporcjonalnych kształtów, których geometria wynika z jednorazowego urządzenia całego ogrodu. Takiej harmonii nie zdoła się osiągnąć urządzając ogród w kilku etapach. Każdą figurę na papierze w rozmaity sposób można odtworzyć w rzeczywistości – jako bryłę lub płaszczyznę. Można użyć różnych surowców – twardych, miękkich, szorstkich, gładkich. Wzory nie muszą być skomplikowane – często największe wrażenie robią te najprostsze, kiedy przeistaczają się w ogrodzie w trójwymiarową kompozycję.

Dobre rady!

• Proste wzory stają się atrakcyjne , gdy przybiorą w ogrodzie konkretną postać. Kompozycja z drewnianych pomostów jest efektowna dzięki prostocie projektu.
• Wzór z półkoli, zrealizowany jako dwa biegi schodów cechuje geometryczna prostota. Schody z klinkieru schodzące pod wodę ożywiają kompozycję.
• Ważna jest niezwykła równowaga pomiędzy różnymi kształtami kompozycji, widoczna może być ona w proporcjach wielkości rabat bylinowych i strzyżonego żywopłotu.

Jednym z ważniejszych elementów projektowania jest „myślenie kształtami”. Ale jakimi? Gdzie ich szukać? Aby odpowiedzieć na te pytania należy rozejrzeć się po okolicy projektowanej przestrzeni, albowiem wybrane przez nas kształty powinny dobrze komponować się z otaczającym krajobrazem.

Na przykład na wsi w planie naszego ogrodu mogą znaleźć odbicie prostokąty pól. Równie ciekawe bywają często kontrasty, pod warunkiem jednak, ze zachowamy odpowiednie proporcje, końcowy efekt zaś będzie wystarczająco widowiskowy.

Odmiennym przykładem są krajobrazy miejskie. Bark w nich zwykle form naturalnych, trzeba zatem szukać innych inspiracji. Miejskie ogrody mogą być otoczone murami i masywnymi bryłami sąsiednich budynków. W takim otoczeniu najlepsze są kształty geometryczne, nie tylko złożone z linii prostych, ale także z kół lub półkoli. W mieście geometria granic ogrodu i otaczających budynków nie pozwala na użycie swobodnych i płynnych kształtów, gdyż nie jest to zbyt efektowny zabieg ponieważ luźne kształty prowadzą wzrok ku ogrodzeniu. Natomiast kształty geometryczne dobrze się komponują i przyciągają wzrok.

Ważne są również rozmiary. Zarówno na wsi, jak i w mieście wielkość oraz proporcje domu powinny decydować o wielkości kształtów w projekcie. Ogród bowiem musi nawiązywać proporcjami do rozmiarów budynku, np.: przy parterowym domu powinien zawierać mniejsze elementy niż przy wielopiętrowym. Rośliny podkreślają prostotę architektury domu. Interesująca kompozycja przyciąga wzrok dzięki zestawieniu pionowych jak i poziomych linii obiektów naturalnych, jak i tych, które są dziełem człowieka.